Hoe kan je anderen helpen?

Ben je bezorgd om iemand in je omgeving (familie, vriendenkring, collega, leerling, ...) die aan zelfmoord denkt? Wil je er graag zijn voor deze persoon maar weet je niet goed hoe je dit moet aanpakken? Hieronder vind je enkele tips die je hierbij kunnen helpen. Ben je een professionele hulpverlener? Kijk dan hier voor specifieke infomatie voor hulpverleners.

Herken signalen
Ga het gesprek aan
Enkele handvatten
Wat je beter niet doet
Samen aan de slag met BackUp
Om te onthouden

Herken signalen

Het oppikken van signalen is een eerste stap om zelfmoord bespreekbaar te maken en gepaste zorg op gang te brengen.

Verbale boodschappen

  • “Ik ga er een einde aan maken.”
  • “Ik wil dood.”
  • “Het hoeft voor mij niet meer.”
  • “Het is beter als het gedaan is.”
  • “Ik zie het niet meer zitten.”
  • “Van mij zullen ze geen last meer hebben.”

Gedragsmatige signalen

  • Zich isoleren
  • Op zoek gaan naar methoden om zelfmoord te plegen
  • Verandering in gebruik van alcohol en/of medicatie
  • Slaapproblemen
  • Veel met de dood bezig zijn
  • Sterke gedragsveranderingen
  • Angst, hopeloosheid, boosheid, roekeloosheid

Het is belangrijk om signalen altijd serieus te nemen.

De overgrote meerderheid van de mensen die gestorven zijn door zelfdoding gaven vooraf signalen. Hiermee trekken ze aan de alarmbel. Ingaan op deze signalen en de zelfdodingsgedachten bespreken is dan ook van groot belang. Ook via internet of sociale media geven mensen soms signalen dat het niet goed gaat. Lees hier hoe je deze kan herkennen en hoe je erop kan reageren.

Nabestaanden geven aan dat er naast de signalen voor zelfdoding ook signalen waren die juist de indruk wekten dat het heel goed ging. Deze signalen kunnen naast elkaar bestaan. De aanwezigheid van tekenen dat het goed gaat zijn dan ook geen reden om bovenstaande signalen niet serieus te nemen.

top

Ga het gesprek aan

Door begripvol in te gaan op de gevoelens van wanhoop, hopeloosheid en hulpeloosheid die bij de persoon leven, creëer je een gespreksklimaat waarin de persoon zijn verhaal van verdriet en pijn kwijt kan.

Durf open te praten over zelfdodingsgedachten en over het verlangen om te sterven. Zo kan je:

  • samen de ernst van de zelfdodingsdreiging inschatten
  • een goed en vertrouwelijk contact bekomen met de ander

De andere persoon kan dan weer een inzicht krijgen in zijn eigen situatie en zal zich beter begrepen voelen. Het is belangrijk om te onthouden dat een gesprek alleen al de drang om zichzelf iets aan te doen kan verminderen. Het is dus niet waar dat je er mensen mee op ideeën zou brengen.

De folder 'De babbel van je leven' bevat tips over hoe signalen en (stille) noodkreten rond suïcidaliteit in je omgeving te herkennen, en hoe je ermee kan omgaan. Daarnaast bevat de folder ook een opsomming van (goedbedoelde) attitudes die men in zo’n gevallen best vermijdt, omdat de ervaring heeft aangetoond dat ze vaak helemaal niet helpen of de situatie juist kunnen verergeren. Download of bestel hier de folder 'Voor de babbel van je leven'.

top

Enkele handvatten

Herken signalen en neem ze serieus

‘Ik zou voor altijd willen slapen.’

‘Het hoeft allemaal niet meer.’

Praat erover

'Als je zegt dat het niet meer hoeft, bedoel je dan dat je liever dood zou zijn...?'

‘Ik hoor je zeggen dat je het leven beu bent, denk je soms ook aan zelfmoord?’

Luister begripvol

Blijf rustig en luister zonder te oordelen. Laat de persoon zijn of haar verhaal doen en toon begrip voor de gevoelens die hij of zij heeft.

“Ik krijg de indruk dat je je heel wanhopig voelt. Wat maakt dat je liever dood zou zijn?”

Houd contact

Sociale isolatie is een belangrijke factor als het gaat om het werkelijk overgaan tot een zelfmoordpoging. Sociaal contact daarentegen heeft juist een grote beschermende werking. Hoe zeer iemand zich ook afsluit van de buitenwereld, de behoefte aan contact is menselijk en blijft steeds aanwezig.

Betrek de omgeving

Bouw een netwerk rondom de persoon waarover je je zorgen maakt. Op lange termijn is enkel een gesprek veelal onvoldoende om zelfdoding te voorkomen. Het is dan ook nuttig de omgeving van de persoon waarover je je zorgen maakt te sensibiliseren en zo een netwerk rond de persoon op te bouwen.

Moedig de persoon aan om contact te zoeken met gespecialiseerde hulp

​Zo krijgt ook de achterliggende problematiek (situatie, persoonlijkheidsgebonden en psychiatrische factoren, ...) de nodige aandacht.

Zorg ook voor jezelf

Doe niet meer dan wat je zelf aankan en zorg ervoor dat je zelf bij iemand terecht kan met je eigen vragen, je gevoelens van onmacht, ... . De Zelfmoordlijn 1813 staat ook voor jou klaar om je een luisterend oor te bieden en je vragen te beantwoorden.

top

Wat je beter niet doet

De problemen minimaliseren

‘Zo erg is het toch allemaal niet.’, ‘Het leven heeft toch nog genoeg te bieden.’

Onmiddellijke oplossingen aanreiken

‘Ga er eens tussenuit, dan voel je je vast al een stuk beter’.

Het gedrag veroordelen of de persoon een schuldgevoel aanpraten

‘Denk toch eens aan al de mensen die je achterlaat.’

Beloven dat je er met niemand anders over zal praten.

Beloven dat je alle problemen kan oplossen.

top

Samen aan de slag met BackUp

BackUp is een mobiele applicatie die houvast wil bieden bij zelfdodingsgedachten. Het biedt verschillende tools die je kan gebruiken om een crisis te overbruggen of een volgende crisis te voorkomen. Denk je dat je de persoon waarover je je zorgen maakt BackUp zou kunnen en willen gebruiken? Lees hier hoe je er samen mee aan de slag kunt gaan.

Algemeen

  • Informeer de persoon over het bestaan van BackUp, door bijvoorbeeld de link naar de pagina of het instructiefilmpje door te sturen.
  • Neem de tijd om er rustig voor te gaan zitten.
  • Sta stil bij bovengenoemde do’s en don’ts.

Iemand helpen bij het invullen

  • Probeer geen kant-en-klare ideeën te geven, maar laat deze zoveel mogelijk vanuit de persoon zelf komen. Vragen die kunnen helpen: Hoe was het tijdens een vorige moeilijk moment? Wat heb je toen ondernomen? Wat hielp wel, wat hielp niet?
  • Sta stil bij hoe realistisch de voorgenomen stappen zijn. Ziet de persoon zichzelf in staat om op een moment van crisis deze stappen te ondernemen? Bevraag drempels en twijfels.
  • Probeer samen de stappen en acties zo concreet mogelijk te maken.
  • Als er een Safety plan is opgesteld, neem deze er dan regelmatig terug bij om te kijken of alle stappen nog up-to-date zijn.

Samen BackUp gebruiken

  • Bespreek samen of jullie BackUp willen gebruiken.
  • Installeer beiden de app en voeg elkaar toe onder ‘Mijn BackUps’. De ander kan je toestemming geven om items te mogen toesturen.
  • Items uit je BackUp Box kun je nu delen met de andere persoon.

Belangrijk

  • Verwacht niet teveel. Wees mild voor de ander maar ook voor jezelf.
  • Dring niet aan wanneer de persoon het gebruik niet ziet zitten.
  • Misschien wil de persoon BackUp liever zelfstandig gebruiken. Dat is ok, maar dan is BackUp wellicht niet het beste middel om jouw steun over te brengen. Bespreek op welke manier dit voor de persoon wel zou kunnen.
  • Je wilt er graag zijn voor iemand, maar loopt hierin vast? Blijf er niet alleen mee zitten. Ook de Zelfmoordlijn 1813 is er om met je mee te denken. 

top

Om te onthouden

  • De wens om te sterven blijft verbonden met de wens om te leven.
  • De behoefte aan contact met anderen blijft, ook voor iemand in crisis.
  • Het proces van zelfdodingsgedachte naar daad kan op elk moment worden gestopt.

© Zelfmoord1813 - disclaimer

Creatie: Kunstmaan