Suïcidepreventie in detentie
Personen in detentie hebben een verhoogd risico op suïcidale gedachten en gedrag. Ook binnen detentie is preventie van zelfdoding mogelijk. Op deze pagina vind je een overzicht van methodieken die ontwikkeld werden om binnen de gevangenis werk te maken van suïcidepreventie.
Waarom?
Mensen in detentie bevinden zich vaak in een kwetsbare situatie. Het verlies van vrijheid, gevoelens van schaamte, onzekerheid over de toekomst, psychische problemen of eerdere traumatische ervaringen kunnen het risico op suïcidaliteit verhogen. Ook belangrijke overgangsmomenten, zoals de onthaalfase, een veroordeling, een overplaatsing of de voorbereiding op vrijlating, kunnen extra belastend zijn.
Wie?
Suïcidepreventie in detentie is een gedeelde verantwoordelijkheid. Elke medewerker, ongeacht functie of achtergrond, kan een verschil maken. Er wordt niet verwacht dat iedereen therapeutische gesprekken voert, maar wél dat het thema bespreekbaar is en dat je een eerste, ondersteunend gesprek kan aangaan wanneer je je zorgen maakt om iemand.
E-learning
Als medewerker in een penitentiaire inrichting kan jij een belangrijke eerste schakel zijn voor mensen in detentie die het moeilijk hebben. Dat is geen eenvoudige opdracht, en daarom biedt deze e‑learning een toegankelijke introductie.
Je leert waarom suïcidepreventie in detentie zo belangrijk is en krijgt eerste handvatten om signalen te herkennen, het gesprek aan te gaan, gepast te reageren en door te verwijzen.
Deze e-learning is gericht op iedereen die in een gevangenis werkt, los van eventuele voorkennis en / of de functie die je hebt.
Tools voor hulpverleners
In de gevangeniscontext is het belangrijk om op een gestructureerde en zorgzame manier om te gaan met signalen van suïcidaliteit. Daarom worden verschillende hulpmiddelen ingezet die medewerkers in een hulpverlenende functie ondersteunen bij het herkennen, bespreken en opvolgen van risico’s. Deze tools helpen om consistent te werken en om elke gedetineerde de best mogelijke zorg en veiligheid te bieden.
Leidraad Opvang en Evaluatie van Suïcidaliteit in detentie
De Leidraad Opvang en Evaluatie van Suïcidaliteit in detentie (LOES‑D) helpt medewerkers om op een gestructureerde manier zicht te krijgen op suïcidale gedachten en gedrag bij mensen in detentie. De tool bestaat uit verschillende thema’s die richting geven aan het gesprek en ondersteunen bij het inschatten van risico’s. Op basis van LOES‑D kan een risicoformulering worden opgesteld, die vervolgens helpt bij het samen invullen van een Safety Plan.
Risicoformulering
De Risicoformulering ondersteunt medewerkers om te kijken naar wat het risico op korte en langere termijn beïnvloedt, en welke stappen nodig zijn om veiligheid te vergroten. Ze bevordert duidelijke communicatie en samenwerking tussen de verschillende zorg- en hulpverleners. Zo ontstaat er een gedeeld beeld dat richting geeft aan verdere zorg en opvolging van de persoon in detentie en de naasten.
Safety Plan
Een Safety Plan is een stappenplan dat een hulpverlener samen met de persoon in detentie opstelt. Het helpt om signalen van een suïcidaal proces tijdig te herkennen en om stap voor stap te bekijken wat iemand kan doen om een crisis te voorkomen of ermee om te gaan.
Het Safety Plan is een evidence based interventie. Om het Safety Plan ook in gevangeniscontext bruikbaar te maken, werden adviezen ontwikkeld voor zorg- en hulpverleners.
Wil je werk maken van suïcidepreventie in jouw gevangenis?
Binnen de gevangenissen staan de medewerkers van de Suïcidepreventiewerking van de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg mee in voor beleidsondersteuning en vorming. We werken steeds op maat van de gevangenis.