Ga verder naar de inhoud

Factsheet zelfmoord bij hoogbegaafden

Deze factsheet geeft een overzicht van cijfers, factoren, preventiestrategieën en aandachtspunten specifiek voor deze doelgroep.

Dossiers medium

Cijfers

  • Er wordt weinig onderzoek gedaan naar suïcidaliteit bij hoogbegaafden en er zijn dan ook geen cijfers over de prevalentie van suïcide, suïcidepogingen of zelfmoordgedachten bij deze doelgroep. Over het algemeen toont onderzoek wel aan dat de prevalentie van suïcidale ideatie bij hoogbegaafden gelijkaardig is aan die van niet-hoogbegaafden (Baker, 1995; Cross et al, 2006; Metha & McWhirter, 1997).

  • Zelfmoordgedachten blijken op een meer complexe manier geïnterpreteerd te worden door hoogbegaafde personen (Cassady & Cross, 2006) en suïcidepogingen bij hoogbegaafden zouden vaker een dodelijke afloop kennen dan bij niet-hoogbegaafden (Cross, 2013).
Notieblok pennen

Factoren

Aan de basis van zelfmoordgedachten ligt nooit één oorzaak of factor. Zelfmoord en zelfmoordgedachten ontstaan altijd vanuit een wisselwerking tussen tal van genetische, biologische, psychologische en sociale factoren.

  • Hopeloosheid en eenzaamheid zijn gelinkt aan suïcidaliteit (Heinrich & Gullone, 2006; Hirsch & Conner, 2006) en komen meer voor bij hoogbegaafden (Robinson, 2008).

  • Hoogbegaafde personen ervaren soms problemen in hun sociale relaties omdat ze zich anders voelen, het gevoel hebben aan hoge verwachtingen te moeten voldoen of hun hoogbegaafdheid proberen te verstoppen uit angst voor negatieve reacties (Peterson et al, 2009; Grobman, 2009).

  • Andere mogelijke risicofactoren zijn een asynchrone intellectuele en emotionele ontwikkeling, perfectionisme, overgevoeligheid en hoog cognitief functioneren (Probst & Piechowski, 2012; Schuler, 2002).

  • Daarnaast zoeken hoogbegaafde jongeren vaak ook minder steun omdat ze vinden dat ze met hun talenten zelf hun problemen moeten kunnen oplossen, denken dat hulpverleners geen tijd hebben om succesvolle personen te helpen of hun succesvol imago willen beschermen (Peterson, 2012; Peterson & Ray, 2006).
Tak van een plant of struik

Preventie

Aangezien hoogbegaafden die aan zelfmoord denken vaak sterk bezig zijn met de praktische voorbereidingen van de zelfmoord dient er extra ingezet te worden op een intensieve observatie en het bewaken van methoden en mogelijkheden om zelfmoord te plegen (Cassady & Cross, 2006).

Daarnaast speelt sociale isolatie een grotere rol bij hoogbegaafden, waardoor zij meer voordeel kunnen halen uit interventies die focussen op het versterken van het zelfbeeld, het aanpakken van depressieve symptomen en het aanleren en bijsturen van sociale vaardigheden (Cassady & Cross, 2006).

Hoogbegaafden staan meer stil bij de sociale impact van hun zelfdoding en zouden dus meer gebaat zijn met interventies die focussen op realistische gevolgen van hun zelfdoding voor nabestaanden (Cassady & Cross, 2006).

lightbulb 2

Aandachtspunten

  • Zowel in preventie als in hulpverlening dient rekening gehouden te worden met de specifieke kenmerken en noden van hoogbegaafden (Cross & Cross, 2015).

  • Volg in communicatie over zelfmoord altijd de mediarichtlijnen.

  • Vermeld steeds waar mensen terechtkunnen voor hulp: www.zelfmoord1813.be

Meer weten?

Alle aangehaalde bronnen zijn op vraag beschikbaar. Voor meer informatie of advies kan u terecht bij VLESP, het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie.