Mediarichtlijnen voor kwaliteitsvol en correct berichten over zelfdoding

De media kunnen preventief werken tegen zelfdoding. Evenzeer kunnen berichten of reportages suïcidaal gedrag uitlokken wanneer de mediarichtlijnen niet nageleefd worden. Dit weten we uit wetenschappelijk (inter)nationaal onderzoek. Een juiste berichtgeving conform de mediarichtlijnen is dan ook van levensbelang.

Aanbevelingen voor de 3 media: 3 pijlers
Mediaonderscheiding Werkgroep Verder
Totstandkoming mediarichtlijnen

Aanbevelingen voor de media: 3 pijlers

Mediarichtlijnen zijn belangrijk. Het blijkt namelijk mogelijk om aan de hand van richtlijnen de kwaliteit van de berichtgeving over zelfdoding op een positieve manier te beïnvloeden. Doel is de berichtgeving over zelfdoding waardevoller te maken en zelfmoord naar aanleiding van berichten in de media te vermijden. Ze worden door de Vlaamse overheid en de suïcidehulpverlening sterk aanbevolen. 

Werkgroep Verder maakte een folder om de mediarichtlijnen overzichtelijk voor te stellen. Download hier de folder Mediarichtlijnen inzake zelfdoding

De mediarichtlijnen zijn opgebouwd rond drie pijlers:

Geef juiste informatie

Suïcidaal gedrag wordt veroorzaakt door een complex samenspel van verschillende factoren. Daarom is het belangrijk simplistische en eenzijdige verklaringen te vermijden en een duidelijk onderscheid te maken tussen oorzaak en aanleiding. Ook het gebruik van juiste cijfers uit betrouwbare bronnen en zonder deze te dramatiseren, dragen bij aan een kwaliteitsvolle berichtgeving over zelfdoding. Plaats tot slot alle informatie in een niet-sensationele context.

Geef hoop

Zelfdoding kan voorkomen worden. Versterkende factoren zoals erover praten, het vergroten van het sociaal netwerk, en het zoeken naar professionele hulp vormen een buffer tegen suïcidaliteit. Dit geldt ook wanneer je illustreert hoe anderen het hoofd bieden aan problemen, en oproept tot waakzaamheid in de omgeving voor mogelijke signalen. Ook het vermelden van hulpmogelijkheden (zoals 1813) blijkt heel zinvol.

Beperk het bereik en de hoeveelheid van de berichtgeving

Berichten op de voorpagina trekken meer aandacht en bieden suïcidale personen de kans om opnieuw stil te staan bij zelfdoding als mogelijke oplossing voor hun problemen. Daarom wordt het aangeraden foto’s, details van de zelfdoding en de  methode, en herhaling van het bericht te vermijden. Er is steeds extra waakzaamheid geboden bij een zelfdoding van een bekend persoon of op een publieke plaats, en bij online berichtgeving.

Het uitgebreide wetenschappelijke rapport kan je hier nalezen 

top

Mediaonderscheiding Werkgroep Verder

Werkgroep Verder wil op een positieve manier media sensibiliseren en adviseren over de gunstige effecten van een correcte en respectvolle berichtgeving en beeldvorming over zelfdoding. Om journalisten te belonen werd daartoe in november 2003 op de jaarlijkse Dag van de nabestaanden de mediaonderscheiding in het leven geroepen. De eerste onderscheiding werd een jaar later uitgereikt aan een journalist die het voorbije jaar conform de mediarichtlijnen bericht had over zelfdoding.

Sindsdien doet Werkgroep Verder jaarlijks een oproep voor nominaties. Ook jij kunt iemand nomineren!

Zag of hoorde je een artikel, boek, documentaire, reportage, theaterstuk of film over zelfdoding en/of nabestaanden dat je wel beviel en waarvan je denkt dat het min of meer beantwoordt aan de hiervoor vermelde criteria? Nomineer dan hier de betrokken journalist! 

Werkgroep Verder stelt jaarlijks een jury aan die de nominaties beoordeelt. De jury bestaat minstens uit drie personen waaronder een journalist of vertegenwoordiger van de media, een suïcidepreventiedeskundige en een nabestaande. Tijdens de Dag van de nabestaanden maakt de juryvoorzitter de laureaat bekend.

Hieronder vind je een overzicht van onze laureaten van de mediaonderscheiding.

Mediaonderscheiding 2014 - De Ridder

Mediaonderscheiding 2013 - Stefanie de Jonge

Mediaonderscheiding 2012 - Filip Rogiers

Mediaonderscheiding 2011 - Nathalie Basteyns

Mediaonderscheiding 2010 - Maud Vanhauwaert

Mediaonderscheiding 2009 - Gitte Van Hoyweghen

Mediaonderscheiding 2008 - Lea Van Hoeynissen

Mediaonderscheiding 2007 - Veerle Maes

Mediaonderscheiding 2006 - Bart De Myttenaere

Mediaonderscheiding 2005 - Guinevere Claeys

Mediaonderscheiding 2004 - Veerle Beel

top

Totstandkoming mediarichtlijnen

Wereldwijd erkennen de wetenschappelijke en politieke wereld de verantwoordelijkheid van journalisten in de preventie van zelfdoding. Landen als de V.S., Australië, Duitsland en Zwitserland vaardigden al richtlijnen uit voor de berichtgeving over zelfdoding.

In 2003 ontwikkelde Werkgroep Verder een mediabeleid gericht op afstemming en coördinatie van interviews in de media. Werkgroep Verder trad hierbij op als tussenschakel tussen pers, nabestaanden en hulpverleners. Hierdoor konden een aantal goede praktijken worden ingevoerd, zoals het meebrengen van een vertrouwenspersoon naar het interview of het nakijken van het materiaal alvorens dit openbaar wordt gemaakt.

In 2004 werd in Vlaanderen een eerste aanzet tot mediarichtlijnen gedaan met de brochure ‘Zelfdoding en de pers. Aanbevelingen voor journalisten’. Uit een evaluatie in 2006 door middel van een inhoudsanalyse van krantenartikels (uit de acht grote Vlaamse dagbladen) verschenen vóór en na de bekendmaking van de richtlijnen, bleek dat de berichtgeving over zelfdoding niet significant verbeterd was. Journalisten kenden en volgenden de aanbevelingen niet of nauwelijks. Het was noodzakelijk om deze aanbevelingen opnieuw voor te stellen en te verspreiden.

In 2006 kreeg Werkgroep Verder de steun van de Vlaamse Overheid om hier een tweede inspanning voor te doen. Samen met suïcidologen, communicatiedeskundigen, vertegenwoordigers van de media en nabestaanden stelde Werkgroep Verder een nieuwe folder ‘Als journalist kan je levens redden’ op. De criteria waren gelijkaardig aan internationale standaarden. Werkgroep Verder lanceerde de nieuwe mediarichtlijnen i.s.m. de Vlaamse Vereniging van Journalisten en de Raad voor Journalistiek op 10 september 2007 (Werelddag Suïcidepreventie).

In 2012-2013 werden de aanbevelingen door Werkgroep Verder opnieuw geëvalueerd en geactualiseerd in nauw overleg met de mediasector, nabestaanden en partners uit het suïcidepreventieveld. De actualisering is gebaseerd op een ruime wetenschappelijke literatuurstudie omtrent het gebruik en de effectiviteit van media-aanbevelingen. Een belangrijke toevoeging t.o.v. vorige publicatie is de aandacht voor de pijler ‘hoop’: zelfdoding kan voorkomen worden en daar kan ook de media toe bijdragen.

We kunnen stellen dat sinds 2004, de kwaliteit van de berichtgeving over zelfdoding verbeterd is. De berichtgeving is minder sensationeel. Journalisten blijken steeds vaker de richtlijnen te kennen en te willen respecteren. 

Toch is een blijvende aandacht en opvolging noodzakelijk! 

Het toenemende belang van snel evoluerende e-nieuwssites vergt een voortdurende waakzaamheid rond deze berichtgeving. Werkgroep Verder heeft de taak van mediawatch op zich genomen. De steun van partners uit de journalistieke wereld, waaronder de Vlaams Vereniging van Journalisten en Deontologische raad voor de Journalistiek, is daarbij zeer gewaardeerd.

Je kunt zelf steeds een artikel, boek, documentaire, reportage, theaterstuk of film met ongepaste inhoud melden. Klik hier voor meer informatie.

Werkgroep Verder geeft vorming over de mediarichtlijnen aan journalistieke opleidingen en redacties. 

In samenwerking met:

© Zelfmoord1813 - disclaimer

Creatie: Kunstmaan