Cijfers over suïcide en suïcidepogingen

De cijfers over suïcide en suïcidepogingen schetsen een beeld van de prevalentie en kenmerken van zelfmoord en zelfmoordpogingen in Vlaanderen. De zelfmoordcijfers worden geregistreerd door het Agentschap Zorg en Gezondheid en zijn afkomstig uit de sterftecertificaten. De cijfers over suïcidepogingen worden geregistreerd door de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek aan de hand van de IPEO- en KIPEO-registraties. Onderaan deze pagina vind je de cijfers van de gesprekken aan Zelfmoordlijn 1813.

Suïcides in Vlaanderen

Suïcidepogingen in Vlaanderen

Evolutie suïcide versus evolutie suïcidepogingen

Vergelijking Vlaamse cijfers - Europa

Cijfers van Zelfmoordlijn 1813

Cijfers suïcides in Vlaanderen

In 2015 overleden in Vlaanderen 1.051 personen door suïcide. Dit komt neer op bijna 3 zelfdodingen per dag. In vergelijking met 2014 overleden in 2015 2% minder mensen door zelfdoding. Er is dus sprake van een stabilisatie.

De suïciderate voor mannen (uitgedrukt per 100.000 inwoners) steeg in 2015 naar 23,9/100.000 (in 2014 was dit 23,6/100.000) en voor vrouwen was er een daling naar 9,1/100.000 (in 2014 was dit 10/100.000).

Meer gedetailleerde suïcidecijfers voor Vlaanderen zijn terug te vinden op de website van het Agentschap Zorg en Gezondheid en in het epidemiologisch rapport van het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie. Een overzicht van de belangrijkste feiten en cijfers per thema of doelgroep vind je in de factsheets.

top

Vergelijking met baseline jaar 2000

De gezondheidsdoelstelling streeft naar een daling van de suïcidecijfers in Vlaanderen met 20%, te behalen in 2020, in vergelijking met het ‘baseline’ jaar 2000.

Rekening houdend met de veranderende leeftijdsverdeling en toenemende bevolking was in 2015 t.o.v. 2000:

  • het aantal suïcides bij mannen gedaald met 22%
  • het aantal suïcides bij vrouwen gedaald met 19%

We kunnen voorzichtig stellen dat Vlaanderen op de goede weg is om de gezondheidsdoelstelling te behalen. Inspanningen blijven echter hard nodig, en daar zet het Vlaams Actieplan Suïcidepreventie dan ook op in.

top

Er waren in 2016 naar schatting 10.360 pogingen tot zelfdoding, wat neerkomt op gemiddeld 28 suïcidepogingen per dag.

Suïcidepogingen in Vlaanderen worden geregistreerd door de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek (EZO) van de Universiteit Gent. Spoeddiensten van ziekenhuizen over heel Vlaanderen kunnen deelnemen aan de registratie door middel van gebruik van de tools IPEO en KIPEO. Het aantal registrerende ziekenhuizen neemt jaarlijks toe. In 2016 werkten spoeddiensten van 35 algemene ziekenhuizen in Vlaanderen mee aan de registratiestudie.

Ter illustratie toont onderstaande figuur de person-based rates van suïcidepogingen in 2016, in de regio Groot Gent.

Figuur 1. Person-based rates suïcidepogingen, Groot Gent, 2016, volgens leeftijd en geslacht.

Bron: Eenheid voor Zelfmoordonderzoek

Uitgebreide informatie over de cijfers met betrekking tot suïcidepogingen kan je vinden in de jaarlijkse rapporten van de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek

top

Vergelijking evolutie suïcide versus evolutie suïcidepogingen

Onderstaande figuren tonen respectievelijk de evolutie van de gestandaardiseerde sterftecijfers voor suïcide en de evolutie van de cijfers voor suïcidepogingen in Vlaanderen.

Figuur 2. Evolutie gestandaardiseerde sterftecijfers door suïcide in Vlaanderen, volgens geslacht, 2000-2015. 

Bron en meer info: Agentschap Zorg en Gezondheid

Figuur 3. Person-based rate-evolutie van suïcidepogingen per 100.000 inwoners in Vlaanderen, volgens geslacht, 1999-2016.

Bron en meer info: Eenheid voor Zelfmoordonderzoek

top

Vergelijking Vlaamse cijfers - Europa

De sterfte in verschillende landen vergelijken moet met enige voorzichtigheid gebeuren. Niet in elk land worden suïcides immers op dezelfde manier geregistreerd en berekend. Sinds 2015 gebruiken we voor het vergelijken van de cijfers binnen Europa de nieuwe Europese standaardbevolking 2013.

Het Vlaams Gewest bevindt zich in het gezelschap van Europese lidstaten met hogere sterftecijfers en dus boven het EU-gemiddelde. Voor vrouwen bevindt het zich bovenaan (samen met België) na Litouwen en Hongarije. Voor mannen zijn er 12 landen die nog hogere suïcidecijfers hebben.

Wat betreft suïcidepogingen, zijn er niet veel data voorhanden vanuit andere landen. Enkel Ierland, Oxford en Manchester doen een gelijkaardige registratie zoals in Vlaanderen gebeurt. Een analyse en vergelijking van de cijfers uit deze regio’s vind je in het jaarrapport van de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek.

De Vlaamse (en bij uitbreiding Belgische) cijfers zijn sowieso hoog ten opzichte van de Europese landen, en in het bijzonder ten opzichte van Nederland. Het beperkte onderzoek dat in dit verband gebeurde, geeft als verklaringen dat het taboe op het zoeken van psychische hulp in Vlaanderen een stuk groter is dan in Nederland, en dat de geestelijke gezondheidszorg in Nederland toegankelijker is dan in Vlaanderen (Reynders et al., 2011). Bijkomend bleek ook uit een vergelijkend onderzoek tussen Vlaamse en Nederlandse jongeren dat Vlaamse jongeren minder efficiënt problemen kunnen oplossen dan hun Nederlandse leeftijdsgenoten en minder communiceren over hun problemen met volwassen (Portzky et al., 2008). Attitudes ten aanzien van het zoeken van psychische hulp, probleemoplossend gedrag en communicatie lijken dus mogelijke verklaringen te zijn voor de hogere cijfers in Vlaanderen maar verder onderzoek is nodig om de hogere cijfers in Vlaanderen te verklaren.

Meer gedetailleerde informatie over de internationale context kan je vinden op de website van het Agentschap Zorg en Gezondheid en in het epidemiologisch rapport van het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie.

top

Cijfers van Zelfmoordlijn 1813

De Zelfmoordlijn 1813 is een anonieme hulplijn voor iedereen die aan zelfdoding denkt of zich zorgen maakt om iemand. De noodlijn is bereikbaar via telefoon, chat en e-mail en wordt beantwoord door deskundig opgeleide vrijwilligers. In 2017 werden in totaal 15.073 oproepen naar de Zelfmoordlijn 1813 beantwoord. Dit is een lichte stijging ten opzichte van het jaar voordien en deze stijging was het sterkst aan de chat, waar maar liefst 22% meer oproepen beantwoorden werden.

De beantwoorders van de Zelfmoordlijn proberen samen met de oproeper een crisis te overbruggen. De urgentie is vaak hoog: in een kwart van de gesprekken is er sprake van een concreet uitgewerkt plan. 

Zelfdoding kan nooit worden teruggebracht tot één oorzaak. Tijdens de gesprekken aan de Zelfmoordlijn komen veelal verschillende factoren aan bod. Onderstaande grafieken geven een overzicht van de meest aangehaalde beschermende en risicofactoren tijdens gesprekken aan de Zelfmoordlijn.

Lees meer gedetailleerde cijfers in het jaarverslag van het Centrum ter Preventie van Zelfdoding.

top

© Zelfmoord1813 - disclaimer