Rouwen als jongere

 

Leren leven met het verlies van iemand van wie je houdt is heel moeilijk, vaak veel moeilijker dan je eerst dacht. Je bent verdrietig, misschien ben je boos, voel je je schuldig of ben je beschaamd. Allemaal gevoelens die horen bij rouwen.

Rouwen, wat is dat?
Wat kan je doen & waar kan je terecht? 

Rouwen na een zelfdoding

Wat gebeurt er met mij?

Bij het rouwproces doorloop je meestal een aantal stappen of fasen. Eerst word je geconfronteerd met het verlies en moet je afscheid nemen.  In deze fase kan het zijn dat je veel informatie wil verzamelen over wat er gebeurd is en waarom dit gebeurd is. 

Waarom-vragen:

Deze vragen stellen we ons vaak wanneer we iemand verliezen door zelfdoding. Op deze vragen is vaak geen antwoord te formuleren. De waarom-vragen zijn kleine puzzelstukjes die we missen om de puzzel te vervolledigen. Hieronder vind je een paar van deze waarom-vragen.

  • Waarom gebeurt dit bij mij?

Het is niet eerlijk dat dit jou moet overkomen. Weet dat jij hier niets mee te maken hebt. Het kan iedereen overkomen en niemand kan dit voorspellen.

  • Waarom heb ik het niet zien aankomen?

Niemand kan voorspellen wanneer iemand een zelfdoding doet. Meestal voelen deze personen zich niet goed in hun vel en zien zij geen uitweg meer. Vaak hebben ze een masker op omdat ze niet willen dat hun omgeving zich zorgen maakt. Daarom zien we hun zelfdoding niet aankomen. Achteraf gezien kunnen er wel signalen geweest zijn, maar die worden vaak niet opgemerkt door anderen. Een groot deel van het suïcidale proces speelt zich immers af in het hoofd van de persoon die aan zelfmoord denkt, zonder dat de omgeving daar iets van merkt.

  • Waarom heeft hij/zij zelfdoding gepleegd?

Dit is waarschijnlijk de meest belangrijke vraag. Waarom doet iemand zoiets? Deze personen zitten vast in een negatieve tunnel en zien maar één uitweg: er niet meer zijn. Ze willen verlost zijn van de psychische pijn en wensen vaak hun omgeving niet meer ten laste te zijn. Er zijn echter wel andere uitwegen: psychologische gesprekken, therapie, tijdelijke opvang. Jammer genoeg zitten ze vast in hun denken en komt bij hen niets anders meer op dan er niet meer zijn. 

In de tweede fase zal je verschillende gevoelens hebben en kan het zijn dat je een sterke behoefte hebt om herinneringen en emoties te delen. Daarna kan je langzamerhand de overledene een plek geven en durf je opnieuw nieuwe dingen te ondernemen.

Laat je emoties de vrije loop.

Bij het rouwproces horen heel wat verschillende emoties. Je voelt je vaak heel erg alleen, omdat er zoveel binnenin je gebeurt wat je niet kent. Allerlei emoties kunnen elkaar afwisselen. Soms ben je boos, dan weer verdrietig. Het kan zijn dat je je angstig, jaloers, opgelucht of schuldig voelt. Soms voel je niets terwijl je eigenlijk vindt dat je heel verdrietig zou moeten zijn. Het kan ook zijn dat je je afsluit voor anderen. De meeste jongeren willen niet opvallen, of in ieder geval niet opvallen met de gevoelens die horen bij rouw. Ook hebben veel jongeren het nodig om hun emoties wat buiten te houden om zich zo de eerste periode na het verlies staande te kunnen houden.

Maar na enige tijd moeten deze gevoelens toch een uitweg vinden en het kan dan moeilijk zijn om alsnog uiting te geven aan deze emoties. De omgeving heeft vaak het gevoel dat je eigenlijk wel kan omgaan met het verlies en het leven weer hebt opgepakt. Hierdoor krijg je nog maar weinig mogelijkheid om openlijk te rouwen. Ook komt er vaak uit de omgeving het signaal dat je verder moet omdat het verlies toch wel al een tijd geleden is.

Naast het moeilijk om kunnen gaan met en uiten van emoties is het mogelijk dat je je omgeving en in het bijzonder je ouder(s) niet wil lastig vallen met je verdriet. Je denkt dat ze het al moeilijk genoeg hebben met hun eigen verdriet. Dat is begrijpelijk, maar het is heel belangrijk dat je goed voor jezelf zorgt. Als je wil praten over het verlies en je emoties zonder je ouders hiermee te belasten, kan je beroep doen op vrienden, andere familieleden, een psycholoog. Het is heel belangrijk dat jouw gevoelens erkenning vinden. Hulp vragen is normaal. Bijna iedereen gebruikt de hulp van anderen. Vrienden, klasgenoten, familieleden of leerkrachten kunnen een luisterend oor bieden. Als je denkt dat je het alleen niet redt, kijk dan eens rond of je inderdaad gebruik hebt gemaakt van de mensen om je heen. Sommige mensen die iemand verloren zijn door zelfdoding krijgen zelf gedachten aan zelfdoding. Als je zulke gedachten hebt, is het belangrijk dat je er met iemand over spreekt. Hier vind je tips om met andere te praten over je gedachten en gevoelens.Ben je op zoek naar professionele hulp, dan vind je hier meer informatie.

Rouw is verWERKEN.

Rouwen is hard verWERKEN. Het kost veel energie. Je voelt je moe, ook al heb je het gevoel dat je niets gedaan hebt. Misschien kun je je niet goed concentreren en minder verdragen dan vroeger. Er zijn geen twee mensen die op dezelfde manier rouwen. Iedereen rouwt op zijn of haar manier. Jouw manier van rouwen past bij jou net als de muziek die je kiest, de kleren die je koopt en de manier waarop je leeft. Het is best mogelijk dat mensen uit jouw omgeving (ouders, zussen/broers, vrienden, …) op een andere manier rouwen. Je kunt het vergelijken met een roetsjbaan waarbij iedereen op een andere snelheid gaat. Iedereen gaat verschillend omhoog en omlaag. Dit is ook zo bij rouwen. Als jij je goed voelt, kan het zijn dat jouw zus/broer, mama/papa, vriend(in) zich slecht voelt. Dit maakt het niet gemakkelijk, maar weet dat dit normaal is.

Draag zorg voor jezelf!

Zorg ervoor dat je, wanneer je ertoe in staat bent, tijd maakt voor leuke dingen. Je hoeft je niet schuldig te voelen als je eens een goede dag hebt, als je eens lacht of weggaat met vrienden. Leuke dingen doen zal je helpen in je rouwproces.

Je zal merken dat de sfeer thuis of op school verandert. Sommige gezinnen praten er thuis over, anderen niet. Sommige leerkrachten praten er met jou over, anderen niet. Er komen feestdagen en vakanties die niet meer hetzelfde aanvoelen, omdat de afwezigheid van die ene persoon zo zwaar valt. Hoe het ook loopt, er is tijd nodig om een nieuw evenwicht te vinden, want alles is uit balans. Belangrijk is dat je elkaar niet uit de weg gaat en blijft proberen te praten.

Vrienden heb je nodig. Je verwacht dat ze luisteren, je troosten, bij je zijn als het nodig is. Maar vrienden kunnen ook onhandig en onzeker zijn. Zij hebben niet meegemaakt wat jij meemaakte en voor hen is het moeilijk te begrijpen. Ze willen jou niet kwetsen door over het verlies te praten. Ze willen jou helpen, maar weten niet goed hoe ze kunnen helpen. Zeg wat je nodig hebt, vraag erom, hoe moeilijk het ook is. Soms is het makkelijker om dit via e-mail, Facebook, twitter of SMS te doen.

top

Wat kan je doen?

Een ingrijpende gebeurtenis zoals zelfdoding brengt heel wat gevoelens met zich mee. Denk maar aan angst, boosheid, onmacht, schaamte, schuld, verdriet, verwarring, … . Jouw gevoelens zijn gelijkaardig aan die van volwassenen. Toch is de manier waarop jij die uit, niet altijd hetzelfde.

Jongeren zitten namelijk zelf in een moeilijke fase: de puberteitsfase. De zoektocht naar jezelf, de zoektocht naar je plaats in de vriendenkring, de zoektocht naar je plaats in de maatschappij, vragen over de toekomst, … kunnen bemoeilijkt worden door een plotse gebeurtenis zoals een zelfdoding. Er komen vragen en gevoelens bij die ook een plaats moeten krijgen.

Je kunt in deze leeftijdsfase behoefte hebben om je vaker terug te trekken bij je vrienden of juist alleen. Je wilt je ouder(s) niet tot last zijn met je gevoelens. Je wilt het zelf oplossen. Toch is het meemaken van een zelfdoding zo ingrijpend dat het een moeilijke weg is om dit verlies alleen te dragen.

Daarom werkt Werkgroep Verder samen met andere organisaties om jongeren in rouw te ondersteunen.

Dag van de nabestaanden na zelfdoding

Werkgroep Verder organiseert jaarlijks de dag van de nabestaanden na zelfdoding. Deze dag staat in het teken van nabestaanden na zelfdoding. Zowel in de voor- als namiddag is er een speciaal programma uitgewerkt voor kinderen en jongeren. Je wordt ingedeeld in groepjes per leeftijd waarin gewerkt wordt rond ieders verhaal en gevoelens. In de namiddag wordt er steeds een ontspannende activiteit voorzien. Zo gingen we de voorbije jaren al naar Planckendael, Technopolis, en Kinepolis. Meer informatie over de dag van de nabestaanden vind je hier.

Chatten met lotgenoten

Elke laatste woensdag van de maand kan je tussen 19u-21u chatten met nabestaanden na zelfdoding onder begeleiding van ervaren hulpverleners. Dit kan volledig anoniem. De leeftijd van de deelnemers alsook wie zij verloren hebben varieert. Via deze link word je doorverwezen naar de website van Werkgroep Verder waar je na registratie kan deelnemen aan de chat. 

Herinneringssite

Op de herinneringssite van Werkgroep Verder kan je zelf je dierbaren die door zelfdoding overleden zijn, herdenken. Of je kunt elkaar op de herdenkingsdag als nabestaanden steunen en troosten. De herinneringssite is te vinden via deze link.

Online forum

Het online forum biedt een (anonieme) ontmoetingsplaats om ervaringen en vragen met elkaar uit te wisselen. Nabestaanden richten zich vaak tot lotgenoten om steun en erkenning te vinden, en om openlijk met het verlies te kunnen omgaan.

Het forum is beschikbaar voor iedereen die iemand in zijn/haar omgeving verloren heeft door zelfdoding.

Ga rechtstreeks naar het online forum van Werkgroep Verder. Om berichten te kunnen plaatsen moet je je eerst registreren op het online forum. Lees ook zeker de voorwaarden vooraleer het online forum te gebruiken. Deze voorwaarden vind je op het online forum onder ‘registreren’.

Gespreksgroepen voor jongeren

Werkgroep Verder biedt in Vlaanderen gespreksgroepen aan voor adolescente nabestaanden na zelfdoding. Jongeren tussen 15-21 jaar die iemand verloren door zelfdoding kunnen er terecht om andere nabestaanden te leren kennen, zijn/haar verhaal te doen, ervaringen uit te wisselen, en (h)erkenning te vinden.

Meer info? Praten met andere jongeren

Ontmoetingsnamiddagen voor gezinnen na verlies

CGG PassAnt vzw, CGG Brussel, CAW Brussel en Werkgroep Verder organiseren samen ontmoetingsnamiddagen voor gezinnen na verlies. We komen een namiddag samen met een groepje kinderen en jongeren uit het lager en secundair onderwijs die iemand in hun gezin of familie verloren hebben. De kinderen en jongeren gaan samen aan de slag met hun verhaal. Want samen met lotgenoten voel je dat je niet alleen bent met je verhaal! Voor de ouders is er een bijeenkomst waarin zij hun ervaringen als ouder kunnen delen en vragen kunnen stellen rond het rouwproces van hun kind(eren). 

De groepen worden begeleid door professionele hulpverleners die ervaring hebben in het werken met gezinnen en rouw.

Je vindt hier meer informatie over deze ontmoetingsnamiddagen. 

Boeken

'Weg van mij': een doe- en werkboek met tekeningen, verhalen en getuigenissen voor kinderen.

‘Om alles wat er niet meer is’: een boek met getuigenissen van jongeren die een zelfdoding meemaakten.

'100 procent Lena': een leesboek voor jongeren (10+) over een jongen die zijn zus verliest. Opeens leeft hij in een andere wereld die hij niet begrijpt en waar hij opnieuw mee moet leren omgaan.

Creatief zijn

Creatief zijn kan je helpen je verdriet te verwerken. Denk hierbij aan het maken van filmpjes, of het schrijven van liedjes, gedichten en verhalen. Hier vind je alvast enkele ideeën.

© Zelfmoord1813 - disclaimer

Creatie: Kunstmaan