Suïcidepreventiebeleid op het werk

Waarom aandacht besteden aan suïcidepreventie op het werk? 

Wat kan je doen? 

Ondersteuning 

Waarom aandacht besteden aan suïcidepreventie op het werk? 

In Vlaanderen stappen elke dag drie mensen uit het leven door zelfdoding. Dat zijn jaarlijks bijna 1.000 personen (meer cijfers over zelfdoding). De meeste zelfdodingen in Vlaanderen (70%) gebeuren in de economisch actieve bevolking. Als werkgever loop je dus het risico vroeg of laat, rechtstreeks of onrechtstreeks, geconfronteerd te worden met een werknemer die een zelfmoordpoging onderneemt, overlijdt door zelfdoding of op die manier een dierbare verliest.  

Hoewel zelfmoord een complex fenomeen is met meerdere oorzaken (meer over oorzaken van zelfdoding), weten we dat ook werkgerelateerde factoren een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van zelfmoordgedachten en –gedrag. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat per 1% toename van de werkloosheid de suïcidecijfers stijgen met 0.8%. Opvallend hierbij is dat dit effect zowel vastgesteld wordt bij werklozen als bij werkenden. Wie op het werk een collega verliest door zelfdoding, loopt zelfs 3 maal meer kans om zelf te sterven door zelfdoding. De belangrijkste feiten en cijfers over de link tussen werk en zelfdoding vind je in de factsheet 'Werk en zelfmoord'.  

Hoewel het onmogelijk is om alle zelfdodingen te voorkomen, kan zelfdoding in het algemeen wél voorkomen worden. Om het aantal zelfdodingen te verminderen voert de Vlaamse overheid suïcidepreventiebeleid. Eén van de strategieën in het Vlaams Actieplan Suïcidepreventie is de leefomgeving van mensen meer gezondheidsbevorderend, zorgzaam en suïcideveilig maken, onder andere via een gericht beleid op de werkplek. Dit is niet alleen belangrijk in het kader van zelfmoordpreventie, een gezonde en veilige werkplek zorgt immers op alle vlakken voor gezonde en productieve werknemers.  

top

Wat kan je doen? 

Preventiestrategieën op de werkvloer 

Hoewel er geen makkelijk recept voorhanden is om zelfmoord te voorkomen, kunnen er strategieën ontwikkeld worden om de geestelijke gezondheid te bevorderen en zelfmoordgedrag op de werkvloer te voorkomen. Het is hierbij van cruciaal belang dat deze strategieën afgestemd worden met het bredere veiligheids- en gezondheidsbeleid binnen het bedrijf, het HR-beleid, … . 

De volgende 4 kernstrategieën zijn essentieel voor een effectief suïcidepreventiebeleid op het werk: 

  • Het aanbieden en in stand houden van een veilige en gezonde werkplek: creëren van een werkplek waar werknemers en werkgevers zich gewaardeerd en veilig voelen, waar stress erkend is, en waar werknemers het gevoel hebben in zekere mate controle te hebben over het werk dat ze doen.  Een veilige en gezonde werkplek aanbieden betekent bv. het voorkomen van pesten, stress op het werk verminderen, een gezond evenwicht tussen werk en privé voorzien, … . 
  • Ondersteuning bieden op het gebied van geestelijke gezondheid: werkplekken moeten minstens een basisondersteuning voorzien voor werknemers in nood, bv. verwijzing naar een interne of externe dienst bij herintreding na geestelijke gezondheidsproblemen.  
  • Managers en personeel (vb. arbeidsgeneesheren, preventie-adviseurs, vertrouwenspersonen, teamleiders, …) opleiden in het herkennen van waarschuwingssignalen voor zelfmoordgedrag, interventies bij crisissituaties en doorverwijzing. 
  • De werkomgeving suïcideveilig maken en de toegang tot dodelijke middelen beperken. 

Een mix van deze strategieën is nodig om te komen tot een doeltreffend beleid. Meer over deze strategieën kan je lezen in de toolkit 'Zelfmoordpreventie, -interventie en -postventie op de werkvloer', die ontwikkeld werd in het kader van het Europese project Euregenas.  

Interventies bij suïcidaal gedrag op de werkvloer 

Om zelfmoord te voorkomen, is het belangrijk dat werkgevers, HR-managers en preventiewerkers op de hoogte zijn van hoe ze signalen van suïcidaal gedrag kunnen herkennen, hoe ze hierop moeten reageren en hoe ze kunnen doorverwijzen. 

Training in het herkennen van en gepast reageren op signalen van suïcidaliteit is een effectieve preventiestrategie. In Vlaanderen bestaat een uitgebreid vormingsaanbod rond dit thema. 

Wat na een zelfmoord(poging)? 

Een zelfmoord(poging) van een werknemer kan een grote impact hebben op een organisatie. Het is dan ook van belang dat er op een sensitieve en professionele manier mee omgesprongen wordt. Het helpt wanneer je in zo'n situatie kan terugvallen op een crisisplan. Een crisisplan wordt op maat van de werkplek gemaakt, in overleg met de belangrijkste actoren op de werkvloer, en bij voorkeur voor er zich een crisissituatie voordoet. Dit crisisplan dient regelmatig geüpdatet en geëvalueerd te worden.  

Na een zelfmoordpoging van een werknemer, dienen de volgende stappen doorlopen te worden: 

  • Overleg met de werknemer in kwestie welke informatie aan de collega’s kan worden meegedeeld, hoe de werknemer geholpen en ondersteund kan worden, … . 
  • Informeer de collega’s (mits toestemming van de werknemer). 
  • Bereid de terugkeer naar het werk voor met de werknemer. 

Na een zelfmoord van een werknemer, zijn volgende stappen belangrijk: 

  • Verzamel en check de feiten. Er zijn vaak heel wat geruchten die erg pijnlijk en onjuist kunnen zijn. 
  • Breng de collega's van de werknemer in kwestie op de hoogte en bied ondersteuning. Nodig eventueel een deskundige uit om je bij te staan hierbij (vb: via interne of externe preventie- en geestelijke gezondheidsdiensten, Werkgroep Verder of de suïcidepreventiewerking van de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg). 
  • Organiseer nazorg voor de collega’s (vb: rouwregister, stel een stille ruimte ter beschikking, ga samen naar de begrafenis, …).  
  • Duid een woordvoerder aan die indien nodig de media te woord staat en hierbij nauwgezet de mediarichtlijnen inzake zelfdoding volgt. 

Ook wanneer een medewerker een dierbare verliest door zelfdoding heeft die nood aan ondersteuning: 

  • Overleg met de werknemer in kwestie welke informatie aan de collega’s kan worden meegedeeld, hoe de werknemer geholpen en ondersteund kan worden, … . 
  • Informeer (mits toestemming van de medewerker) de collega’s. 
  • Ondersteun en bereid de terugkeer naar het werk voor met de werknemer. 
  • Heb geduld, toon begrip en zorg desgewenst voor praktische en psychologische ondersteuning (vb: via interne of externe preventie- en geestelijke gezondheidsdiensten). 

top

Ondersteuning 

Je leest meer over preventie van zelfdoding op het werk in de toolkit ‘Zelfmoordpreventie, interventie en postventie op de werkvloer' die in het kader van het Europese project Euregenas werd ontwikkeld.  

De suïcidepreventiewerking van de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG-SP) heeft een modeldraaiboek opgemaakt dat elke organisatie kan gebruiken als basis om een suïcidepreventiebeleid op maat op te stellen. Het draaiboek bestaat uit 4 luiken: vroegdetectie en -interventie, acute dreiging en crisisinterventie, na een suïcidepoging, na een suïcide. Elk luik omvat afspraken i.v.m. coördinatie en communicatie en richtlijnen voor het concrete handelen en evaluatie. De suïcidepreventiewerkers van de CGG-SP bieden ondersteuning bij de opmaak en implementatie van een suïcidepreventiebeleid op de werkvloer. Voor meer informatie over het modeldraaiboek en de bijhorende ondersteuningsactiviteiten, kan je CGG-SP in jouw provincie contacteren (zie contactgegevens in de zijbalk). 

De brochure ‘Rouwen op de werkvloer’ van Werkgroep Verder biedt praktische handvatten voor werkgevers wiens werknemer iemand verloren is door zelfdoding, voor hulpverleners die een cliënt of patiënt verloren zijn door zelfdoding en voor bedrijven en organisaties waar een werknemer om het leven is gekomen door zelfdoding. Ze bevat onder andere informatie over het verloop van een rouwproces, een rouwprotocol, het rouwverlof en werkhervatting. Klik hier om de brochure te bestellen. De brochure is ook beschikbaar in het Frans. Vraag ernaar via info@werkgroepverder.be

Werkgroep Verder verleent daarnaast ook professioneel advies op maat over rouwmanagement in jouw bedrijf of organisatie. Ze helpen met het opstellen van een rouwprotocol en bieden hulp bij het ontwikkelen of optimaliseren van het postventiebeleid binnen een bedrijf of organisatie. Ook onmiddellijk na een zelfdoding overlopen ze samen alle aandachtsgebieden en ondersteunen ze bij het opzetten van acties (vb.: rouwregister, stille ruimte, ...).  

Verschillende organisaties achter Zelfmoord1813 bieden vormingen aan rond suïcidepre- en postventie op de werkvloer. Bekijk of bestel de folder met het gemeenschappelijk vormingsaanbod voor bedrijven

top

“Mijn werk was ook een goed afleidingsmanoeuvre om te ontsnappen aan het verdriet, maar ik kreeg de mogelijkheid om te rouwen als emoties oplaaiden en mij overweldigden.” 

© Zelfmoord1813 - disclaimer