Samen kunnen we zelfdoding voorkomen

Naar aanleiding van de Werelddag Suïcidepreventie werden op 10 september 2019 op verschillende plaatsen in Vlaanderen, Brussel en Wallonië pins en kaartjes uitgedeeld om het taboe op praten over zelfdoding te doorbreken.

 
België is wereldwijd één van de koplopers wat betreft zelfdoding. Het Belgische zelfdodingscijfer is maar liefst anderhalve keer groter dan het wereldwijde gemiddelde. Bijna iedereen wordt ooit geconfronteerd met een zelfdoding of zelfdodingspoging in zijn of haar omgeving en toch blijft praten over zelfdoding een taboe.

Samen kunnen we dit taboe doorbreken en zelfdoding voorkomen. Door aandacht te hebben voor elkaar en hulp te bieden indien nodig kan Iedereen een rol spelen in de preventie van zelfdoding.

Herken de signalen

Praat erover

Zoek samen hulp

Herken de signalen

De volgende signalen kunnen er op wijzen dat iemand het moeilijk heeft en mogelijks aan zelfmoord denkt. Zeker wanneer je meerdere signalen opmerking en deze zich gedurende langere tijd voordoen, kan dit erop wijzen dat deze persoon hulp nodig heeft.

 

Sommige mensen geven duidelijk aan dat het moeilijk gaat. Uitspraken als "Ik ga er een einde aan maken" of "Ik wil dood" moeten altijd ernstig genomen worden. Ook minder expliciete uitspraken zoals "Ik zie het niet meer zitten", "Het is genoeg geweest" of "Ze mogen me komen halen" kunnen erop wijzen dat iemand aan zelfmoord denkt.

 

Wanneer je in iemands gedrag dingen opmerkt die anders zijn dan anders, zou het kunnen dat dit een uiting is van dieperliggende problemen. Gedragsveranderingen die vaker voorkomen bij mensen die aan zelfmoord denken zijn slaapproblemen, concentratieproblemen, roekeloos gedrag of overmatig alcohol- of druggebruik. Wees zeker alert als dit gedrag nieuw is, duidelijk toeneemt, of samenhangt met een verlies, pijnlijke gebeurtenis of andere grote verandering

 

Ook veranderingen in emoties kunnen erop wijzen dat het niet goed gaat met iemand. Wanneer iemand bijvoorbeeld plots woedeuitbarstingen krijgt, sneller geïrriteerd is, minder fut heeft of vaker huilt, kan dit erop wijzen dat er zelfmoordgedachten aanwezig zijn. Ook snelle schommelingen in de stemming kunnen een signaal zijn. Vaak overheerst hopeloosheid. Men heeft het gevoel dat de situatie uitzichtloos is en nooit meer beter wordt.

 

Mensen die aan zelfmoord denken, isoleren zich vaak meer van de buitenwereld. Ze trekken zich terug, spreken minder af met vrienden en familie, zijn stiller, meer in zichzelf gekeerd en komen minder buiten.

 

 

top

Praat erover

Toon je bezorgdheid en durf zelfdoding bespreekbaar te maken.

Zeg dat je bepaalde signalen opgemerkt hebt en bevraag wat erachter schuilt. Vraag expliciet of die signalen er op wijzen dat de persoon om wie je bezorgd bent aan zelfdoding denkt.

Door open te praten over zelfdoding toon je dat je er wil zijn voor die persoon en dat je diens gedachten ernstig neemt. Bovendien is het de enige manier om te kunnen inschatten of die persoon hulp nodig heeft.

Je kan hier niets verkeerd mee doen. Je zal niemand op gedachten brengen door te vragen of die aan zelfdoding denkt. Integendeel, je toont net dat erover kan gepraat worden.

Wat doe je beter wel?

Luister begripvol. Blijf rustig en luister zonder te oordelen. Laat de persoon zijn of haar verhaal doen en toon begrip voor de gevoelens die hij of zij heeft.

Betrek de omgeving. Je staat er niet alleen voor. Licht in samenspraak met de persoon om wie je bezorgd bent anderen in zodat zij mee kunnen ondersteunen.

Zorg voor jezelf. Bewaak je eigen grenzen en geef die ook aan. Zorg dat je zelf bij iemand terecht kan met je vragen, gevoelens van onmacht, ... . De Zelfmoordlijn 1813 staat ook voor jou klaar om je een luisterend oor te bieden en je vragen te beantwoorden.

Wat doe je beter niet?

De problemen minimaliseren

Door dingen te zeggen als: ‘Zo erg is het toch allemaal niet’of ‘Het leven heeft toch nog genoeg te bieden’, minimaliseer je de gevoelens en gedachten van de persoon die aan zelfmoord denkt. Hierdoor zal die zich niet begrepen en gesteund voelen.

Onmiddellijke oplossingen aanreiken

‘Ga er eens tussenuit, dan voel je je vast al een stuk beter’. Zulke dingen zeggen we met de beste bedoelingen, maar zijn niet wat de persoon die aan zelfmoord denkt op dat moment nodig heeft. Een open gesprek, ruimte om een verhaal te doen, begrip en erkenning zullen veel meer als helpend ervaren worden.

Het gedrag veroordelen of de persoon een schuldgevoel aanpraten

‘Denk toch eens aan al de mensen die je achterlaat’ Iemand die aan zelfmoord denkt voelt zich vaak al erg schuldig of schaamt zich over zijn of haar gedachten. Door zulke dingen te zeggen, versterk je die negatieve gevoelens alleen.

top

Zoek samen hulp

Hoewel een gesprek met jou kan opluchten, is dit zelden voldoende om de zelfmoordgedachten op langere termijn onder controle te krijgen. Hiervoor is meestal professionele hulp nodig. Ga samen opzoek naar welke hulp het meest gepast is.

Bij acute nood contacteer je de hulpdiensten (112).

Voor hulp op de langere termijn kan de huisarts ondersteuning bieden. Hij of zij kan zelf de zelfmoordgedachten opvolgen of doorverwijzen naar een meer gespecialiseerde hulpverlener, zoals een psycholoog of psychiater.

De sociale kaart geeft een overzicht van de sociale en psychologische hulpverlening die in jouw gemeente of regio beschikbaar is.

Voor meer informatie over geestelijke gezondheidszorg kan je terecht op de website Geestelijk Gezond Vlaanderen.

top

© Zelfmoord1813 - disclaimer