Voor ouders van suïcidale kinderen

Je denkt of weet dat je zoon of dochter aan zelfmoord denkt? Je kind ondernam een zelfmoordpoging? Je wilt weten wat je als ouder kan doen? Hieronder willen we je enkele tips geven die je kunnen helpen omgaan met jouw vragen.

Ik denk dat mijn kind aan zelfmoord denkt

Ik weet dat mijn kind aan zelfmoord denkt

Mijn kind ondernam een zelfmoordpoging

Vaak gestelde vragen bij ouders

Ik denk dat mijn kind aan zelfmoord denkt

De puberteit is al verwarrend genoeg voor tieners en hun familieleden. Risicovol gedrag, stemmingswisselingen en experimenten komen dan wel vaker voor. Maar wanneer is het tijd om als ouder ongerust te zijn?

In wat volgt, worden de belangrijkste signalen opgenoemd die je als ouder bij je kind kan opmerken. Als je op meerdere van de vragen ja kan antwoorden, betekent dit echter niet meteen dat jouw kind aan zelfmoord denkt. Wanneer je onderhand reeds bezorgd bent en je merkt enkele van deze signalen op, dan kan het tijd zijn om het gesprek aan te gaan (zie ‘Ik weet dat mijn kind aan zelfmoord denkt'). Sta even stil of je bepaalde van de volgende signalen kan oppikken:

  • Gevoelens die anders lijken dan voorheen. Is jouw kind de laatste tijd meer hopeloos, angstig om de controle over zichzelf te verliezen, hulpeloos, voelt hij of zij zich meer en meer waardeloos, angstig, bezorgd of boos?
  • Gedragingen die verschillen van de manier waarop jouw kind zich voorheen gedroeg. Spreekt hij of zij vaker over de dood of over zelfmoord, neemt hij of zij gevaarlijke risico’s, vermijd jouw kind sociale contacten of gebruikt je zoon of dochter de laatste tijd opvallend meer alcohol of drugs?
  • Merk je veranderingen op in de persoonlijkheid van je kind? In zijn of haar gedrag, eetgewoontes, omgang met vrienden, betrokkenheid in hobby’s? Of voelde je zoon of dochter zich een periode niet zo goed in zijn of haar vel, gedroeg hij of zij zich teruggetrokken en is dit nu plots (zonder aanleiding) verbetert?
  • Doet jouw kind uitspraken waarin een gevoel van hopeloosheid of doodsgedachten vervat zitten? Bv. “Ik vind het leven soms niet meer de moeite waard”, “Ik wou dat ik dood was”. Is jouw kind op zoek naar manier om zelfmoord te kunnen plegen, verzamelt hij/zij middelen om dit te kunnen doen, geeft je zoon of dochter zijn/haar favoriete spulletjes weg? Ondernam jouw kind reeds eerder een zelfmoordpoging?
  • Verloor jouw kind recent een betekenisvolle activiteit en/of persoon (bv. door een relatiebreuk of overlijden)? Kwam hij/zij in de problemen thuis, op school en/of met het gerecht? Vinden er dreigende veranderingen plaats in het leven van jouw zoon/dochter waardoor hij of zij zich bang en onvoorbereid kan voelen?

Wanneer je denkt dat je kind zichzelf verwondt, dan wijzen we je graag op het bestaan van de brochure ‘Omgaan met zelfverwonding – Een gids voor ouders en hulpverleners’. Je vindt er informatie over hoe je zelfverwondend gedrag kan herkennen, wat mogelijke oorzaken en gevolgen zijn en hoe je er las ouder of hulpverlener mee kan omgaan.

top

Ik weet dat mijn kind aan zelfmoord denkt

Vermoed je via het beantwoorden van de bovenstaande vragen dat jouw kind aan zelfmoord denkt? Sprak je kind er reeds over en weet je niet wat je nu moet doen? In gesprek gaan met je zoon of dochter over zijn/haar zelfmoordgedachten is de eerste belangrijke stap. Open en eerlijk communiceren met tieners is mogelijk en kan zelfmoord voorkomen. Wanneer je zoon of dochter tot bij jou komt en jou voldoende vertrouwt om zijn/haar problemen aan jou te vertellen, neem dan onmiddellijk de tijd om te luisteren. Stel niet uit, wat je op dat moment kan doen, want uitstel kan helaas leiden tot een ophoping van negatieve gevoelens. En als jouw kind zich al niet goed in zijn/haar vel voelt… Hieronder geven we enkele tips van hoe je dit gesprek kan aangaan.

  • Praat open over zelfmoord. Mensen die aan zelfmoord denken, doorgaan een proces [link naar suïcidaal proces]. Vaak zijn ze er al een lange tijd mee bezig vooraleer ze erover spreken. Wanneer je zelf het vermoeden hebt, durf dan zelf het woord zelfmoord in de mond te nemen. Voor de persoon die eraan denkt is het een hele opluchting om het gevoel te hebben dat hij/zij erover mag spreken.
  • Als je er zelf over wil beginnen, kies dan een goed moment uit. Doe dit bijvoorbeeld niet vijf minuten vooraleer jouw zoon/dochter ergens naartoe moet gaan, zorg dat zowel jij als je kind tijd hebben om het gesprek aan te gaan. Wacht er echter niet te lang mee, hét goede moment zal zich nooit voordoen.
  • Als jouw kind zelf over zijn/haar zelfmoordgedachten begint, ga er dan niet licht over. Elk gesprek of signaal over zelfdoding dient serieus genomen te worden. Probeer samen met jouw zoon of dochter op zoek te gaan naar hoe hij/zij verder geholpen kan worden. Waar heeft jouw kind nood aan? Belangrijk hierbij is dat je niet zelf op je eentje op zoek gaat naar een antwoord op deze vraag, betrek jouw kind hier in en zoek samen naar de hulp waarbij jouw kind zich het best zal voelen. Eventueel kan je hier de huisarts, psycholoog of een andere hulpverlener bij betrekken.
  • Wees tijdens het gesprek alert voor de gevoelens van je zoon/dochter. Probeer je in te leven in hoe het voor hem/haar moet voelen, niet hoe het voor jou zou voelen mocht je in die situatie zitten. Wat voor jou banaal kan zijn, kan voor jouw kind heel zwaar wegen. Minimaliseer de gevoelens van jouw kind dan ook niet (‘het komt allemaal wel goed’, ‘het is allemaal zo erg niet’), op dit moment zit hij/zij niet goed in zijn/haar vel, respecteer dit.
  • Doe geen valse beloftes. Beloof bijvoorbeeld niet dat je het gesprek voor jezelf zal houden. Het is voor jouw kind niet gemakkelijk om met zelfmoordgedachten te zitten, maar ook voor jou zal het niet gemakkelijk zijn om alleen rond te lopen met de kennis dat jouw zoon/dochter aan zelfmoord denkt. Wanneer je nood hebt om erover te spreken, doe dat dan ook. Aan jou de keuze met wie je dit het best kan doen. Bovendien kan het ook noodzakelijk zijn om op een bepaald moment professionele hulp in te roepen, ook dan kan je de belofte tot zwijgen niet waarmaken.
  • Zowel jij als ouder als jouw kind kunnen terecht bij de Zelfmoordlijn 1813. Jij kan er terecht als persoon die bezorgd is om iemand, aan de lijn zullen ze je concrete tips kunnen geven die op jouw situatie van toepassing zijn. Jouw zoon of dochter kan er terecht om zelf een gesprek te hebben met een anonieme persoon. Misschien is dat voor hem/haar op dit moment gemakkelijker dan het gesprek met iemand dat hij/zij kent aan te gaan, respecteer dit dan ook. Wanneer je bezorgd bent kan je het nummer of de website doorgeven aan je kind.

top

Mijn kind ondernam een zelfmoordpoging

Wanneer je kind een zelfmoordpoging ondernam, dan zet dat de wereld op zijn kop. Niet enkel jouw wereld maar ook die van je gezin, je omgeving, … In wat volgt geven we enkele tips mee over hoe je samen met je omgeving kan proberen om te gaan met de situatie.

Jij en je kind

  • Mag ik met mijn zoon/dochter over de zelfmoordpoging spreken? Erover spreken is niet altijd gemakkelijk. Sommige jongeren hebben tijd nodig en als ouder is het niet altijd evident om niet te kunnen of mogen spreken over wat er gebeurd is. Probeer toch de tijd die jouw zoon/dochter nodig heeft te respecteren. Als je merkt dat hij/zij open staat voor een gesprek, kunnen de volgende vragen je vooruithelpen: “Wat heb je nodig om je beter te voelen?”, “Kunnen we samen zoeken naar wie of wat jou zou kunnen helpen?”. De eerste keer zal jouw kind hier misschien geen concreet antwoord op kunnen geven, maar probeer deze vragen geregeld opnieuw te stellen en je tijd te nemen om in gesprek te gaan. “Hoe gaat het nu met jou?”, “Denk je soms nog aan wat er gebeurd is?”, “Denk je soms nog aan zelfmoord?”, “Hoe voel je je nu?”. Vuur deze vragen niet één voor één af op je kind en ook niet elke dag, dit kan als een lastig verhoor overkomen op jouw kind. De vragen dienen voornamelijk als opener om het gesprek aan te kunnen gaan en aan je zoon/dochter te tonen dat je er voor hem/haar bent.
  • Leer de signalen van jouw kind herkennen. Verwacht niet dat je kind zich na de poging meteen helemaal beter zal voelen. Het is steeds mogelijk dat de zelfmoordgedachten opnieuw de kop opsteken, hier vind je meer informatie over het suïcidale proces. Sommige omstandigheden kunnen je kind kwetsbaar maken om een nieuwe poging te ondernemen, het kan zijn dat jouw kind het op die momenten niet gemakkelijk vindt om daar met jou over te spreken. Als ouder kan je wel proberen om signalen bij je kind op te pikken. Je kan samen met je zoon/dochter op zoek gaan naar wat die signalen van hem/haar zijn en deze noteren op een safety plan. Bovendien kan je jouw kind ook de app On Track Again tonen, een app die jouw kind opnieuw op weg kan helpen na een zelfmoordpoging. 

Jij en je omgeving

  • Jij als ouder – Weet dat het niet jouw schuld is, een poging is niet het resultaat van slecht ouderschap. Het is echter wel een teken dat jouw kind psychisch lijdt en dat het hulp nodig heeft. Zorg gedurende deze tijd goed voor jezelf. Enkel wanneer je zelf tot rust kan komen, kan je anderen helpen. Probeer even stil te staan bij hoe jij jou voor de poging van je kind kon ontspannen, misschien kan het goed zijn om dit nu ook weer even te doen.
  • Jij als ouder en je partner – Iedereen gaat anders om met wat hem of haar overkomt, iedereen worstelt met zijn of haar emoties wanneer ze geconfronteerd worden met heftige gebeurtenissen. Sommigen voelen zich schuldig, anderen voelen zich bedrogen en zijn kwaad en nog anderen gaan gebukt onder verdriet dat voor hen ondraaglijk wordt. Als je kind een zelfmoordpoging ondernam, kan dat jouw relatie onder grote druk zetten. De kans dat jullie elkaar even uit het oog verliezen, is reëel. Probeer er echter voor elkaar te zijn, blijf niet alleen zitten met de gevoelens die de poging van je kind bij jou losmaakten. Praat erover.
  • Jij als ouder en de andere kinderen – De andere kinderen binnen het gezin kunnen ook met heel wat vragen zitten waar jij misschien niet meteen een antwoord op weet. Bovendien zijn hun reacties moeilijk te voorspellen. Afhankelijk van hun leeftijd en persoonlijkheid gaan zij anders om met de gebeurtenissen die hen overkomen. Hoe dan ook zal de zelfmoordpoging van hun broer of zus als ingrijpend en ernstig aanvoelen. Bij hen geldt opnieuw dat het belangrijk is om er met hen over te spreken, laat er geen taboe op rusten. Het is goed om regelmatig samen met het hele gezin duidelijk af te toetsen hoe het gaat en ruimte te geven aan de gevoelens die er bestaan.
  • Jij als ouder en je familie en vrienden – Zij zullen vaak niet goed weten hoe ze met de situatie om moeten/kunnen gaan. Moeten ze contact zoeken en jullie ondersteunen? Of laten ze jullie beter even met rust? Het is goed om duidelijk te communiceren over wat jij (en jouw gezin) precies wilt (willen). Ben je op zoek naar een goede babbel? Een persoon waarbij je kan uithuilen? Wil je even tijd om alles op een rijtje te zetten? Of wil je iets gaan doen dat je gedachten kan verzetten? Wanneer jij hen duidelijk maakt waar ze jou het best mee kunnen helpen, weten zij ook wat ze voor jou (en je gezin) kunnen betekenen.

top

Vaak gestelde vragen bij ouders

Wat kan ik nog meer doen?

In dit deel geven we je graag nog wat extra tips mee.

  • Probeer op je eigen reacties te letten en niet te panikeren of boos te worden.
  • Probeer je kind te helpen om routine in het dagelijkse leven op te bouwen. Vaste regelmaat maakt het voor jongeren gemakkelijker om de draad weer op te pikken.
  • Probeer een veilige omgeving te creëren. Zo kan je bijvoorbeeld afspraken maken over alcohol, drugs- en/of medicijngebruik.
  • Stimuleer het sociaal contact van jouw kind met vrienden en leeftijdsgenoten. Het is belangrijk dat hij/zij zijn of haar sociaal netwerk onderhoudt en niet sociaal geïsoleerd geraakt.
  • Je kan ook samenwerken met professionele hulpverlening, gebundelde krachten kunnen vaak meer.
  • Samen met je zoon of dochter de apps On Track Again en Back-Up bekijken. Deze hulpmiddelen vervangen niet de professionele hulpverlening, maar kunnen wel de weg naar hulpverlening makkelijker maken. Je kan er samen over praten en aanmoedigen om de app geregeld te gebruiken.

Mag ik professionele hulp zoeken?

Hulp zoeken is geen schande, ook niet voor jouw kind. Het is veeleer een teken van sterkte, je durft immers aan te tonen dat het niet gaat en dat je ervoor kiest om de problemen volop aan te pakken. Zelfmoordgedachten en/of een zelfmoordpoging zijn duidelijk signalen dat er iets moet veranderen in de situatie van de jongere. Een verandering die jij misschien niet alleen kan bewerkstelligen. Hulpverleners kunnen hier ook een rol in spelen. Zij zullen samen met jou (je partner) en je kind werken aan herstel en een (nieuwe) poging trachten te voorkomen. Via je huisarts kan je een geschikte hulpverlener in jouw buurt zoeken. Hier vind je meer informatie over professionele hulp.

Als je vragen hebt over wat je van deze professionele hulpverlening kan verwachten, dan kan je via de volgende links meer informatie bekomen:

Waarom denkt mijn kind aan zelfmoord?

Een simpele uitleg of één enkele oorzaak bestaat niet. Er liggen vaak meerdere factoren aan de oppervlakte, deze hopen zich zodanig op dat er op een bepaald moment maar een kleine druppel nodig is die de emmer doet overlopen. Mensen die aan zelfmoord denken, lijden vaak onder een psychische pijn die maar niet wil stoppen. Ze hebben het gevoel dat ze vast zitten en weten geen andere uitweg meer. Vaak willen ze niet echt dood, maar willen ze dat de onrust die in hen woekert stopt en zijn ze krampachtig op zoek naar manieren om de psychische pijn te stoppen. Feiten en cijfers over zelfmoord bij jongeren vind je op onze factsheet.

Hadden we dit kunnen voorkomen?

Als ouder wil je altijd het beste voor je kind. Je hoopt dat je hem of haar met alles kan helpen en kan beschermen tegen alle pijn in verdriet. Helaas kun je dit als ouder niet altijd waarmaken en krijg je soms het gevoel dat je faalt. Toch zijn de zelfmoordgedachten van je zoon/dochter niet jouw schuld. Het is vaak een teken van een psychisch probleem en onmacht. Het is een teken dat je kind niet goed weet hoe hij/zij moet omgaan met de problemen van het leven en de toekomst somber gaat inzien. Nu je weet dat die pijn er is, kan je erover praten en samen op zoek gaan naar middelen om die pijn te milderen (denk aan een safetyplan, de apps On Track Again of BackUpprofessionele hulpverlening, …).

Wat met de school?

Durf duidelijk te communiceren over welke informatie er doorgegeven mag worden naar de klasgenoten en de leerkrachten en over hoe zij, in het geval van een opname, de terugkeer naar school mee kunnen ondersteunen. Lagen pesterijen mee aan de basis van de gedachten of de poging? Probeer hier dan een openhartig gesprek over te voeren met de leerlingenbegeleider en/of de directie. Enkel wanneer de school zich een duidelijk beeld kan vormen van wat er exact aan de hand is, kunnen ze jouw kind ook goed begeleiden en er zijn voor je zoon of dochter. Bovendien kunnen ook de hulpverleners van de Centra voor Leerlingenbegeleiding jou en je kind bijstaan in de terugkeer naar school.

Heeft jouw zoon of dochter iemand verloren aan zelfdoding? Als je graag meer leest over dit specifieke rouwproces, dan kan je terecht op de pagina ‘Ook kinderen en jongeren rouwen om het verlies van een dierbare’.

top

© Zelfmoord1813 - disclaimer

Creatie: Kunstmaan